ابو القاسم سلطانى

125

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

علائم مسموميت : استفراغ ، تشويش و اضطراب ، غش و خناق مىباشد ( حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 13 * ) . ( 1 * ) - رجوع شود به اسامى يونانى در واژه‌نامه به همين كد ( 2 * ) - Euphorbia cyparissis L ( 3 * ) - در اصل كبيره العقد ، اصلاح شده از صيدنه و جامع مفردات به نقل از ديوسكوريد ، كثيره العقد ( 4 * ) - Picea exelsa link ، در جامع مفردات واژه " قضم " از چاپ افتاده است ( 5 * ) - در كتب مختلف آمده است به شيرازى آن را گاوكشك ( صيدنه ) ، گاوبنطونك ( صيدنه و برهان ) ، كانيطومك ( معين ) ، كانيطنوسك ( مخزن ) ، گاوطانيطومك ( اختيارات بديعى ) مىنامند . با توجه به اينكه در الحاوى رازى از قول ابو جريح راهب و در كتب ديگر نيز آمده است كه نوع خوب آن را از نصيبين و دياربكر مىآوردند و نوع فارس نوعى پست مىباشد . از طرف ديگر وجود اين گياه در ايران گزارش نشده است و در جامع مفردات نيز پس از ذكر شبرم از شبرم ديگر نام برده است دو فرض به وجود مىآيد يا گياهى با نام علمى آمده در صدر در ايران وجود داشته و امروزه نسل ان از بين رفته است و يا اين اسامى فارسى متعلق به گياه ديگرى است . علت اين نام‌گذارى را چنين بيان كرده‌اند كه اگر گاو از آن بخورد مىميرد ولى براى گوسفندان زيان ندارد . ( 6 * ) - تت دياسقوريدوس م - 3 ص 364 ش 116 ( 7 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 105 و ج 22 ص 57 ( 8 * ) - الابنيه 202 ( 9 * ) - صيدنه عپ ص 393 . . . دنباله مطالب با آنچه در كتاب دياسقوريدوس ذيل بيطواوسا آمده است مطابقت دارد . ( 10 * ) - قانون عب ص 438 ( 11 * ) - اختيارات بديعى ص 245 ( 12 * ) - تذكره داود انطاكى ص 208 ( 13 * ) - تحفه ص 162 - مخزن 350 Code - 2357 بلاطيفيلوس Euphorbia platyphyllos L . گياهى است كه به يونانى Platyphyllos ناميده و به بلاطيفيلوس معرب شده است . ديوسكوريد هفت گياه از جنس افوربيا را كه خواص درمانى مشابهى دارند Tithymallos ناميده كه به طيثومالص ( - يتوع ) معرب شده است وى هر هفت نوع گياه را تحت اين عنوان آورده است و گياه مورد بحث هفتمين و آخرين گياهى است كه ذيل اين مدخل به شرح آن پرداخته است . كليه پزشكان سنتى نيز اين گياه را ذيل مدخل يتوع با 6 گياه ديگر در يك موضع شرح داده‌اند . گياه با اسامى نواصير ( در صيدنه ) ، قوقييس ( قانون ) ، بوصير و